প্ৰতিটো বছৰৰ দৰেই এইবাৰো আমাৰ অসমখন পানীৰ তলত। বিশেষকৈ গুৱাহাটী মহানগৰীৰ বুকুৰ পৰা আৰম্ভ কৰি উজনি অসমৰ বিস্তৃত জিলাসমূহলৈকে— সকলোতে আজি কেৱল পানী, কান্দোন আৰু নিঃস্ব হৈ পৰা অসংখ্য মানুহৰ অসহায় মুখ। নদীৰ পানী বাঢ়িছে, জৰ্জৰ মথাউৰিবোৰ ভাঙিছে, আৰু তাৰ লগে লগে চকুৰ পচাৰতে বিলীন হৈ পৰিছে হেজাৰ হেজাৰ পৰিয়ালৰ কষ্টৰ সপোন।
কিন্তু নিৰৱে ভাবি চাবলগীয়া কথাটো হ’ল— এই মৰ্মান্তিক সমস্যাটোক আমি কেৱল ‘প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ’ বুলি কৈ প্ৰশাসন আৰু সমাজে দায়ী সামৰিব পাৰিমনে? নে ইয়াৰ অন্তৰালত সুদূৰপ্ৰসাৰী হৈ লুকাই আছে আমাৰেই কিছুমান মাৰাত্মক ভুল?
আজি গুৱাহাটীৰ দৰে ব্যস্ত চহৰখনলৈ চালেই এই ছবিখন স্পষ্ট হৈ পৰে। নৰ্দমাবোৰক আমি যেন ডাস্টবিন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাটো অভ্যাসত পৰিণত কৰিছোঁ, যাৰ ফলত প্লাষ্টিক আৰু কঠিন জাবৰে পানী ওলাই যোৱা স্বাভাৱিক পথবোৰ সম্পূৰ্ণ বন্ধ কৰি পেলাইছে। আনফালে, পাহাৰৰ গছ-গছনি কাটি ধংস কৰাৰ বাবে বৰষুণৰ পানীৰ লগত মাটি ধুই আহি নদী আৰু নৰ্দমাৰ তলি বাম কৰি পেলাইছে। পৰিণামত, আমাৰ প্ৰাকৃতিক জলাশয়সমূহৰ পানী ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতা দিনক দিনে হ্ৰাস পাইছে। কেৱল সেয়াই নহয়, প্ৰাকৃতিকভাৱে পানী ধৰি ৰখা বিল আৰু জলাশয়বোৰত অপৰিকল্পিত তথা অনিয়ন্ত্ৰিত নিৰ্মাণকাৰ্য চলোৱাৰ বাবে সামান্য বৰষুণৰ পানীও আজি ৰাস্তালৈ ওলাই আহিছে।
চৰকাৰী তথ্যলৈ চালে দেখা যায়, ১৯৫০ চনৰ পৰা আজিলৈকে কেৱল গৰাখহনীয়াতেই অসমৰ ৪.২৭ লাখ হেক্টৰতকৈও অধিক সোণোৱালী মাটি (সমগ্ৰ অসমৰ প্ৰায় ৭.২%) নদীৰ বুকুত চিৰদিনৰ বাবে বিলীন হৈ গ’ল। কিন্তু দুখৰ বিষয় যে, প্ৰতিবছৰে ভাঙি যোৱা মথাউৰি মেৰামতি বা আশ্ৰয় শিবিৰৰ সাহায্যতেই যি কোটি কোটি টকা খৰচ কৰা হয়, সেয়া কেৱল এটা সাময়িক উপশমহে। বাস্তৱিকতে আমাক আজি প্ৰয়োজন হৈছে এটা দীৰ্ঘম্যাদী আৰু স্থায়ী জলসম্পদ ব্যৱস্থাপনা।
যিকোনো দুৰ্যোগৰ পিছত পানী কমাৰ লগে লগে সংবাদ মাধ্যমৰ কেমেৰাবোৰ হয়তো আঁতৰি যায়, কিন্তু বানপীড়িত মানুহখিনিৰ আচল সংগ্ৰামখন তেতিয়াহে আৰম্ভ হয়। পথাৰত ডাঠ বালিৰ স্তৰ পৰি ফচল নষ্ট হোৱাৰ বাবে খেতিয়কৰ অৰ্থনৈতিক মেৰুদণ্ড ভাঙি পৰে। আশ্ৰয় শিবিৰত পৰিণত হোৱা বিদ্যালয়বোৰৰ বাবে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ পঢ়া-শুনা মাহৰ পিছত মাহ ধৰি ব্যাহত হয়। একেদৰে, পানী কমাৰ পিছত গাঁৱে-ভূঁই দেখা দিয়া ডায়েৰিয়া, চৰ্মৰোগৰ দৰে ভয়াবহ সংক্ৰামক ব্যাধিয়ে সমগ্ৰ জনজীৱন অচল কৰি তোলে।
এই কাৰণে, সমস্যাৰ কথা পাতি থকাতকৈ আমি এতিয়া সমাধানৰ কথা ভবাটো জৰুৰী। মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত ‘চাংঘৰ’ৰ দৰে থলুৱা স্থাপত্যৰ আৰ্হিত বানপ্ৰৱণ অঞ্চলত গৃহ নিৰ্মাণক অগ্ৰাধিকাৰ দিব লাগিব। ইয়াৰ উপৰিও, আধুনিক এ.আই. (AI) বা উপগ্ৰহ প্ৰযুক্তিৰ সহায় লৈ আগতীয়া সতৰ্কবাণী প্ৰণালী (Early Warning System) সক্ৰিয় কৰি তোলাটো সময়ৰ আহ্বান। নদীৰ দুয়োপাৰে ব্যাপক গছ ৰোপণ কৰাৰ লগতে এগৰাকী সজাগ নাগৰিক হিচাপে জাবৰ-জোঁথৰ সঠিক ঠাইত পেলোৱাৰ মানসিকতা আমি প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে গঢ়ি তুলিবই লাগিব।
অসমৰ বানপানী কেৱল এটা ঋতুভিত্তিক দুৰ্যোগ বা এখন নদীৰ সমস্যা নহয়— ই আমাৰ জাতিটোৰ অস্তিত্বৰ সমস্যা। চৰকাৰৰ দূৰদৰ্শী পৰিকল্পনা আৰু আমাৰ নিজৰ নাগৰিক দায়িত্ববোধ— এই দুয়োৰে সঠিক মিলন ঘটিলেহে হয়তো আমি প্ৰতিবছৰে পুনৰাবৃত্তি ঘটা এই ভয়ংকৰ দুৰ্যোগৰ পৰা চিৰদিনৰ বাবে পৰিত্ৰাণ পাম।